Pandang satu objek berwarna terang untuk beberapa ketika.
Kemudian alihkan pandangan ke dinding putih.
Kadang-kadang muncul sesuatu yang pelik.
Objek tadi masih “ada”.
Tetapi warnanya berubah.
Sedangkan benda sebenar sudah tidak berada di situ.
Fenomena ini dikenali sebagai afterimage atau imej susulan.
Afterimage ialah pengalaman visual yang berterusan atau muncul selepas rangsangan asal telah hilang.
Salah satu bentuk paling terkenal ialah negative afterimage.
Jika anda menatap warna tertentu cukup lama kemudian memandang permukaan neutral, imej yang muncul boleh mempunyai warna yang kelihatan bertentangan atau komplementari.
Apa yang berlaku?
Sistem visual kita mempunyai neuron dan fotoreseptor yang menyesuaikan tindak balas mereka terhadap rangsangan berterusan.
Jika satu saluran warna dirangsang terlalu lama, respons relatif dalam sistem visual berubah apabila rangsangan tersebut dihentikan.
Hasilnya boleh menghasilkan pengalaman warna yang bertentangan.
Mata:
“Merah, merah, merah, merah...”
Objek hilang.
Mata:
“Baik. Sekarang aku penat dengan merah.”
Otak menerima keseimbangan isyarat baharu dan pengalaman warna berubah.
Afterimage membantu menunjukkan bahawa melihat bukan sekadar cahaya masuk ke mata lalu menghasilkan foto sempurna.
Sistem visual sentiasa menyesuaikan diri.
Membandingkan.
Menguatkan.
Mengurangkan tindak balas.
Mentafsir.
Sebab itu dunia visual yang kita alami sebenarnya merupakan hasil pemprosesan aktif.
Selepas memandang lampu terang, afterimage juga boleh berlaku.
Tetapi jangan sengaja menatap matahari atau sumber cahaya sangat kuat untuk mencuba eksperimen.
Cahaya intensiti tinggi boleh merosakkan mata.
Gunakan ilustrasi atau rangsangan visual yang selamat.
Ada sesuatu yang sedikit menyeramkan tentang afterimage.
Anda tutup mata.
Wajah tadi masih muncul.
Anda pandang tempat lain.
Dia masih ikut.
Kalau tidak faham mekanismenya, memang bahan bagus untuk cerita seram.
“Wajah itu masih ada walaupun aku sudah memalingkan muka...”
Sains masuk bilik.
“Neural adaptation.”
Cerita tamat.
Tetapi penjelasan saintifik tidak menjadikannya kurang menakjubkan.
Sebuah imej yang tidak lagi wujud di hadapan mata masih boleh hadir dalam pengalaman kita.
Ia bukan objek sebenar.
Bukan cahaya baru daripada objek itu.
Ia ialah kesan sementara daripada bagaimana sistem visual bertindak balas terhadap apa yang baru sahaja dilihat.
Jadi kadang-kadang apa yang kita “lihat” sekarang sebenarnya ialah jejak beberapa saat yang lalu.
Mata sudah berpindah.
Dunia sudah berubah.
Tetapi sistem visual masih mengucapkan selamat tinggal.
Rujukan semakan fakta: literatur visual perception mengenai negative afterimages, opponent colour processing dan neural adaptation.
